Сиыр сипағанды білмейді,
Жаман сыйлағанды білмейді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — сиырды қанша сипап, күтіп-баптасаң да, ол соны адамша түсініп, алғыс айта алмайды. Астарлы мағынасы — жаман, көргенсіз, қадір білмейтін адамға қанша жақсылық жасасаң да, ол оны бағаламайды. Яғни, жақсылықтың бәрі бірдей ізгі жүрекке жетпейді, кей адам сыйды да, қамқорлықты да сезінбейді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «сиыр» — қарапайым, бірақ адамға ризашылық білдіре алмайтын жануардың бейнесі. Ол арқылы мінезі ауыр, рақмет білмейтін адам меңзеледі. Ал «сыйлағанды білмейді» деген тіркес — құрметті, ізетті, еңбекті бағалай алмауды көрсетеді. Мақал адамды сырттай жылтыраған сөзге емес, ішкі тәрбиесіне қарап тану керегін ескертеді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақалды жақсылықты түсінбейтін, көмектескенді елемейтін адамдарға қатысты айтады. Мысалы, біреу досына қайта-қайта қарыз беріп, қол ұшын созады, бірақ досы соны бағаламай, қайта талап қоя берсе, жұрт: «Сиыр сипағанды білмейді, жаман сыйлағанды білмейді» дейді. Бұл — орынсыз жұмсалатын мейірімге сақ бол деген сабақ.
Jaman syılaǵandy bilmeıdi.