Қазақша мақал-мәтелдер жинағы

Адам туралы Азамат, жігіт, ер туралы Ана туралы Ас туралы Ата - ана туралы Ауыл туралы Ағайын туралы Ақша, алтын, қарыз туралы Ақылды мен ақымақ туралы Базар туралы Байлық туралы Бала туралы Басшы туралы Батылдық туралы Батырлық туралы Бақыт туралы Би - шешендік туралы Білім туралы Бірлік туралы Денсаулық , Дерт , Қасірет туралы Достық туралы Дін туралы Ел туралы Ел туралы Еңбек туралы Еңбек туралы Жаз мезгілі туралы Жазмыш туралы Жалғыздық туралы Жау, дұшпан туралы Жақсылық , Жамандық туралы Жер туралы Жетімдік туралы Жолдас туралы Жолсапар туралы Жоқшылық туралы Жылқы (ат) туралы Замана туралы Имандылық иірімдері туралы Кітап туралы Кәсіп туралы Көпшілік қауым туралы Көрші туралы Мал туралы Нағашы туралы Ой туралы Ойын туралы Олжа туралы Отан туралы Отбасы туралы Оқу, білім, ғылым туралы Пендешілік көлеңкелері туралы Пәле , Дау туралы Сауда туралы Сақтық туралы Су туралы Сүйіспеншілік туралы Сөз туралы Табиғат көріністері мен құбылыстары туралы Той туралы Туыс туралы Туған - туыс туралы Туған жер туралы Тіл туралы Тәрбие туралы Төре туралы Төрт түлік туралы Уақыт туралы Хайуанаттар әлемі туралы Халық туралы Хан туралы Қайраттылық туралы Қайын жұрт туралы Қарттық туралы Қожа - молда туралы Қонақ туралы Қонақ, қонақжайлылық туралы Құда туралы Құдай туралы Құстар туралы Үміт туралы Ұрлық туралы Әзіл туралы Әйел заты туралы Әйел, жар туралы Әке туралы Өнер туралы Өсиет туралы Өсімдік туралы

Қазақ - ақын, шешен халық. Өте бай сөздік қорын, аса икемді жасампаз көркем тілін өмірдің барлық саласында орны-орнымен жүйелі пайдалана білген. Жүйрік ойлы, терең мағыналы, шешімі байламды бір ауыз дуалы сөзбен ел арасындағы жанжалды, дауды тындырған, қаһарлы қатал жауды райынан қайтарған. Бір ауыз сөзбен жылағанды жұбатқан, діңкелегенді демеген, жасығанды жігерлендірген, түңілгеннің үміт отын жаққан.

Шешендік сөздер - қазақтың ұлттық әдет-ғұрпының, салт-дәстүрінің құнды туындысы. Арнау, толғау, термелі, пернелі шешендік сөздер көне тарихымызбен қатар жалғасқан халқымыздың дүниетанымдық даналығы. Термелі шешендік сөздердің бір көрінісі - мақалдар мен мәтелдер.

Мақал - сөз анасы. Әдемі ұйқасты, үйлесімді ырғақты, өлеңді өрнекпен не шешендік қара сөзбен айшықталған, қысқа да нұсқа айтылатын нақыл сөздердің мәйегі. Көбінесе, екі тармақтан құрылады. Бірінші тармағында ойдың түп негізі пайымдалады, екіншісінде ой қорытындыланып түйінделеді. Мақал сөздер тура және ауыспалы мағынада қолданылады.

Мәтел - мақалға ұқсас, бірақ мақал сияқты екі-үш тармақты емес, өлеңде тұжырымы тұспалды, қара сөзде нұсқалы, қорытынды түйіндеуі тура айтылатын, қарама- қарсы шендестіруі жоқ, ықшам да кестелі нақыл сөз. Толғана, зерделей білер адамның санасына терең ой салуға сұранып тұрған сөз өрнегі, тіл қышымына дөп тиер жебесі.

Мақал мен мәтел - өміршең поэтикалық жанр, қазақ халқының рухани қазынасы, философиялық пайым-түйіні. Ұмытылмай ұрпақтан ұрпаққа жаттала тараған өнегелі, өсиет сөздердің киелі түзілімі. Адам пікірінің дәнекері, аталы сөздің мәуесі, дәмі, тұздығы. Шешендікті қадір тұтқан әрбір қазақ жүйелі сөзге қонақ берген және осы үрдісте ұрпағын тәрбиелеген.