Адам туралы 108

Адам - түп ата, Хауа - түп ана. Адам - ардақты ат.
Адам адамға, жан кеудеге мейман. Адам бір-біріне қонақ. Адамға адам жат емес. Адамның күні - адаммен. Адам - тастай берік, гүлдей - нәзік. Адам жылқы мінезді. Адамына қарай сәлемі. Адам ұйымшыл, мал үйіршіл. Адам қырықта - қылау, елуде - елік. Адамнан үлкен ат жоқ,
Наннан үлкен ас жоқ.
Адамның жүрген жері - абат. Адамның жүрген жері - гүлстан. Адам зоры - тоғын,
Жылқының зоры - соғым.
Адамға адам керек әрбір жайда. Адамға тойымшылық керек. Адам көпке, мал шөпке тоқтайды. Адам - ала, мал - құла. Адам аласы - ішінде,
Мал аласы - сыртында.
Адамды кейде баршылық сынайды,
кейде жоқшылық сынайды.
Адам өзгенің қадірін өзі арқылы түсінеді. Адам жаманнан жиренбей,
Жақсыны үйренбейді.
Адам - керуен, өмір - жол. Адам мен адамның арасы жер мен көктей. Адамның жүзіне бақпа, сөзіне бақ. Адамның сырты алдамшы. Адам көзі - таразы. Адам мен адамды сөзі мен көркі теңейді. Кісі қылығымен танылар. Адам туа жаман емес, жүре жаман. Кісілікті кісі табиғатқа тартып туады. Адам қатесіз болмас,
Көл бақасыз болмас.
Жуас кісі тыныштықты тілейді. Адам көркі - шүберек,
Ағаш көркі - жапырақ.
Сәулесі жоқ адамның бәрі соқыр. Адам құлақтан азады, көңілден семіреді. Қадірлі кісі қартаймайды. Адам өзінен кейінгілерді көріп қартаяды. Ақылды адам айтқызбай біледі,
Ақсұңқар қаққызбай іледі.
Адам жайын ауылдасы білмейді,
істесі біледі.
Адам жүрген жермен адам жүреді,
Біреу білмегенді біреу біледі.
Адам болып туған соң,
Адам болып өлу ләзім.
Адал адамның аты арып, тоны тозбас. Ақ жүрек адам азбас. Ең ақылды адам - ел билеуден аулақ болған адам. Адаспаймын деген адам талтүсте адасады. Екі кісі бейім тұрса,
Есті кісі кейін тұрады.
Әркімнің атар таңы, батар күні бар. Ғалам - адам үшін,
Адам - ғалам үшін.
Он адам жүрген жерде із,
жүз адам жүрген жерде соқпақ,
мың адам жүрген жерде жол қалады.
Ат жақсысын мақта,
Адам жақсысын жақта.
Ойхой,дүние серуен,
Адам бір көшкен керуен.
Қағазға тіл бітірген - қалам,
Жансызға жан бітірген - адам.
Бейтаныс адам - бітеу жаңғақ. Алланың шайтанынан адамның шайтаны күшті. Қисық қабырғадан қыңыр адам қиын. Жылан шаққан адам ала жіпті аттамайды. Айыр құйрық шаяннан,
Айыр тілді адам жаман.
Болмас адам қырық бесінде жас болар,
Болар адам он бесінде бас болар.
Жаман арба жол бұзар,
Жаман адам ел бұзар.
Қарау адам күншіл,
Мекер адам міншіл.
Жуас тананы патша мінеді,
Жуас адамды әркім іледі.
Жұмсақ ағаш құртқа жем,
Жуас адам жұртқа жем.
Екі аяқты адам түгіл,
Төрт аяқты мал да ақсайды.
Саналы адам сағыңды сындырмас,
Санасыз адам жағыңды тындырмас.
Тауға тау қосылмас,
Адамға адам қосылар.
Темір сырын отта танытады,
Адам сырын жоқта танытады.
Жасық адам жасына жетпей қартаяр,
Асыл адам жасына жетпей марқаяр.
Ағаш қисығын тез түзетер,
Адам қисығын көр түзетер.
Бұтақ жайған ағаш қартаймайды,
Ұрпақ жайған адам қартаймайды.
Мың адам салған көпірді бір адам бұзады,
Бір адамның жаққан отына мың адам жылынады.
Жанашыры жоқ адам
Жал-құйрықсыз атпен тең.
Бәйтерек бұтағымен,
Адам ұрпағымен жасайды.
Адам баласы үрген мес секілді,
Аузын ашсаң, босап қоя береді.
Темірді от,
ағашты мөр,
адамды сөз балқытады.
Адам қатесіз болмайды,
От түтінсіз болмайды.
Ақылсыз адам айқайлай,
Жан-жағын жайпай келеді.
Ақылды адам жай-жай,
Жан-жағын байқай келеді.
Адамнан адам асса да,
Ғаламнан аспайды.
Адырында арқар көп,
Адамында дарқан көп.
Адам баласы ит жанды. Адамның жаны - Алланың аманаты. Адамның ана сүйегін, әке қанын,
Тәңірі жанын береді.
Адамның қолы - гүл, маңдай тері - нұр. Жылылық - күннен, мейірімділік - адамнан. Әлсіз кісі жағымпаз,
Кербез кісі қырымпаз.
Үлкен десең, түйеге жүгін,
Сақалды десең, текеге жүгін.
Ақыл іздесең, адамға жүгін.
Адам шыдағанға құрыш шыдамайды. Ашу қысқан адам Аллаға ала көзбен қарайды. Бір адамның жаққан отына Он адам жылынады. Киіміне қарап қарсы алады,
Ақылына қарап шығарып салады.
Адамнан адамның несі артық?
Бір-ақ ауыз сөзі артық;
Малдан малдың несі артық?
Бір-ақ асым еті артық.
Асыл адам
аз сөйлеп, көп тыңдайды.
Адамның аңырағаны - жуасығаны. Кісі жапа көрмей, опа көрмес. Сөздің дауылы кетіп, самалы қалды.
Адамның жақсысы кетіп, жаманы қалды.
Сөздің көркі — мақал,
Ердің көркі - сақал.
Сақалы жоқ көселер - қасабалы тоқал.
Адам - адамға пана. Адамның екінші табиғаты - әдет. Немене, айтып — айтпай, дүние шолақ.
Адамның осы жүрген бәрі қонақ.
Әр адамның өмірде өз орны бар. Әркімнің өзіне лайық қалыбы бар. Адам жылап туады,
Жылап өледі.
Барлық адамзат бір бауыр. Адамзат бірде теңіз, бірде самал. Адамзат бүгін адам, ертең топырақ. Адамның үш қасиеті:
қайтпас қайрат,
нұрлы ақыл,
жылы жүрек .
Ақыл - адам көрігі,
Ақылдың сабыр - серігі.