Жер туралы 200

Адамның жүрген жері - абат. Адамның жүрген жері - гүлстан.
Адам мен адамның арасы жер мен көктей. Жігіт - жерінде, жекен - көлінде. Ақыл - дария, алсаң да таусылмайды.
Жер - қазына, қазсаң да таусылмайды.
Адам ақылымен бай,
Жер дақылымен бай.
Атың барда жер таны,
Асың барда ел таны.
Жер асыңнан жемес асың көп болсын. Пышағы бар сүйгенін жер,
Пышағы жоқ тигенін жер.
Бидайдың барар жері - диірмен. Жақсы асын жер,
Жаман басын жер.
Жеті атасын білген ұл,
Жеті елдің қамын жер.
Өзін ғана білген ұл
Құлағы мен жағын жер.
Әкең барда ел таны, көріп жүріп,
Атың барда жер таны, желіп жүріп.
Ананың басқан жерінде пейіш бар. Өзі қара болса да,
Бақ, дәулеті сай болса,
Жер жарады қаңқылы.
Ер көрмеймін деген жерін үш көреді,
Ат баспаймын деген жерін үш басады.
Қорқақ қонған жерінен де қорқады,
Батыр жауын жеңгенше жортады.
Ат сүрінбей жер танымас,
Ер сүрінбей ел танымас.
Жер нені көтермейді,
Ер не көрмейді.
Жеті атасы би болған
Жеті жұрттың қамын жер.
Би болмаған би болса,
Құлақ-миын шағып жер.
Жер - ырыстың кіндігі,
Білім - ырыстың тізгіні.
Жарылғанды жау алар,
Бөлінгенді бөрі жер.
Ел сүйгендей досың болсын,
Жер сүйгендей қосың болсың.
Жер берігінде қосың болсын,
Ел берігінде досың болсын.
Жауынменен жер көгереді,
Батаменен ел көгереді.
Ел ұлсыз болмас,
Жер гүлсіз болмас.
Ел жаусыз болмас,
Жер таусыз болмас.
Ел қадірін көрген біледі,
Жер қадірін жүрген біледі.
Жер шежіресі - ел шежіресі. Иті семіз, малы арық - жер азғаны,
Ынтымағы болмаса - ел азғаны.
Су жүрген жер - береке,
Ел жүрген жер - мереке.
Ер елінде, гүл жерінде. Ел жағалай қонбаса,
Айдын шалқар көл жетім,
Қаптай көшкен елі жоқ,
Құлазыған жер жетім.
Ұлтарақтай болса да,
Ата қоныс жер қымбат.
Ат төбеліндей болса да,
Туып өскен ел қымбат.
Пана болар елің болсын,
Табан тірер жерің болсын.
Жетімнің тапқанын ит жер. Жаңбыр жаумаса , жер жетім ,
Ата қонысынан ауса , ел жетім ,
Жарынан айырылса , ер жетім.
Қазақтың «өш» жер дегені көш жер. Жаяуға таяу жер де алыс. Қара арғымақ арыса,
Қарға адым жер мұң болар.
Түйенің табаны түскен жер. Көп жүрген жер көңілді . Көк толқыса, жер құлайды,
Көп толқыса, хан құлайды.
Жер сатып алмай тұрып суын сұра,
Үй сатып алмай тұрып көршісін сұра.
Келер жері кең болсын. Өнерлі жігіт өрде озар,
Өнерсіз жігіт жер соғар.
Еңбек етем десең ерінбе,
Өнер үйренемін десең жерінбе.
Жер төбесіз, ел төресіз болмайды. Жер бастырығы - тау,
Ел бастырығы - бек.
Жер шайқалса, төбеге қатер,
Ел шайқалса, төреге қатер.
Төресіз ел болмас,
Төбесіз жер болмас.
Халық қартаймайды,
Қара жер қартаймайды.
Жер таусыз, ел хансыз болмас. Туған жер-алтын бесік. Туған жердей жер болмас,
Туған елдей ел болмас.
Туған жерде пайда бар,
Өз жеріңдей қайда бар?
Жақсы жігіт жер шолып, ақыр түбі айналар. Ит - тойған жеріне,
Ер жігіт - туған жеріне.
Жерінен ауғанға жеті жыл қоныс жоқ. Жеріңнен аусаң, жақсы атыңды қалдыр. Кімнің жерін жерленсең,
Соның жырын жырларсың.
Әркімнің өз жері - жұмақ. Әркімнің жүрген жері - Мысыр шаһары. Елің - панаң,
Жерің - анаң.
Барар жерің - Балқан тау,
Ол да біздің барған тау.
Жер екеш жердің де құлағы бар. Ағаш та ұстаған жерінен сынбайды. Жығылғанды жер көтереді. Диқан жерін мақтайды,
Балықшы көлін мақтайды,
Кәсіпкер кенін мақтайды.
Егінші мәрт,
Жер жомарт.
Диқан болсаң, жеріңнің басында бол,
Сыпайы болсаң, бегіңнің қасында бол.
Диқан жерін анасындай сүйеді,
Жер диқанды баласындай сүйеді.
Мал - баққандікі,
Жер - жыртқандікі.
Қонақ қонған жеріне ауыр,
Тас түскен жеріне ауыр.
Құс жеткен жеріне қонар,
Қонақ қалаған үйіне қонар.
Жер дауы мен жесір дауы бітпейді. Жер астында жатқанды
Қазбай қарап, тіл табар.
Туған жер - тұғырың,
Туған тіл - Қыдырың.
Қызыңды жеріне бер,
Жер ыңғайы келмесе, еріне бер.
Қой жүрген жер - береке,
Қыз жүрген жер - мереке.
Кәрі қыз ер таңдамайды,
Өлген кісі жер таңдамайды.
Кәрі қыз бала тапса,
Қоярға жер таппайды.
Алпыс - дер шағы,
Жетпіс - мер шағы,
Сексен - жер шағы
Тоқсан - шер шағы,
Жүз - көр шағы.
Жас екен деп жастықты сөкпе,
Бәріңнің шыққан тегің сол.
Қарт екен деп қарттықты сөкпе,
Бәріңнің барар жерің сол.
Күн жаумаса жер жетім,
Кемпірі өлген шал жетім.
Жастың жүрген жері - мереке,
Қарттың жүрген жері - береке.
«Болдым» дегеннің,
Қара жер түбіріне жетеді.
«Жетістім» дегеннің,
Кедейлік сіңіріне жетеді.
Аш көп жер, ашулы көп сөйлер. Ине шаншар жері жоқ. Байыдым деме,
Кедейлік басыңа жетер.
Жетістім деме,
Қара жер түбіңе жетер.
Азығымен жер мүсінді,
Еңбегімен ер мүсінді.
Жаңбыр жауса - жер тоқ,
Егін ексе - ел тоқ,
Бұлақ ақса - көл тоқ,
Еқбек етсе - ер тоқ.
Жеріне қарай егін ек,
Жолына қарай жегін жек.
Атасы жер жырта білмегеннің,
Баласы тұқым себе білмейді.
Жер жастанып, су сүйеніп жүрген. Жер жыртқанда ізің болмаса,
Қырманда жүзің болмайды.
Жүйесін тауып жұмыс қыл,
Жерін тауып тыныс қыл.
Жаңбырмен жер көгерер,
Еңбегімен ер көгерер.
Жер - байлықтың көзі,
Еңбеккер иесінің өзі.
Байлықтың атасы - еңбек, анасы - жер. Мал баққанға бітеді,
Отын жаққанға бітеді.
Егін еккенге бітеді,
Жерін тауып сепкенге бітеді.
Жер астында алтын бар,
Қаза берсең, табасың.
Бау бар жерде жеміс бар,
Кеулей берсең, табасың.
Екпесең, жер қысырайды,
Күтпесең, көл қысырайды.
Сөз - жүректің шері,
Оның да бар ғой айтылар жері.
Еркек көп жер отынға жарымайды,
Әйел көп жер суға жарымайды.
Келін жаман емес,
Келген жері жаман.
Қай жерің ауырса, жаның со жерде. Таздың барар жері - бөрікші. Гүлсіз болса, жер мұңды,
Күлкісіз болса, ел мұңды.
Жеткіншектен айырылған,
Жер таянбай тұрмайды.
Тал бесікке түскен жер бесікке де түседі. Ат өледі - ер қалады,
Адам өледі - жер қалады.
Жаман мерген теке атқан жеріне үш барады. Жақсының жүрген жері базар,
Жаманның жүрген жері азар.
Жақсы жүрген жерінде кент салады,
Жаман жүрген жерінде өрт салады.
Жақсы ашып жер,
Жаман басып жер.
Жамандық көрген жеріңнен,
Еңбекте де, қаш.
Жақсылық көрген жеріңе,
Еңбекте де, жет.
Жақсы жүрген жерін мақтап жүрер,
Жаман жүрген жерін даттап жүрер.
Досың аз, дұшпаның көп болса,
жер боларсың.
Ақылың аз, ашуың көп болса,
қор боларсың.
Ақымақ астан жеріп, аштан өледі. Арсыздықтың
адамды жеңетін де жері бар.
Көңілің қалған жерден көш жер қаш. Екі көңіл арасы - жылшылық жер. Жерік таңдамайды,
Ашық алдамайды.
Шынға жерік - сырға берік. Не ер болып шық,
Не жер болып шық.
Мал - баласы, жер - анасы. Мал төлімен жарасты,
Жер гүлімен жарасты.
Отсыз өріс малға жайсыз,
Батпақты жер жолға жайсыз.
Күн күркіресе, жер иір,
Жер иісе, мал иір.
Құстың қонар жерін су білер,
Мал қонысын ну білер.
Түйенің бәрі нар болса,
Жер бетінде жүк қалмас.
Жатқан жері даладай,
Екі өркеші баладай.
Жебір түйе жабуын жер,
Жебір жігіт ауылын жер.
Өгіз өлер жерінде өкіреді. Айдағаны - бес ешкі,
ЬІсқырығы жер жарады.
Жексұрынды көрсе ел,
Жүрсе жер тітіркенеді.
Соры бар жігітке сортаң жер жолығар,
Айналасы ойпаң жер жолығар.
Атың шықпаса, жер өрте. Жер астынан жік шықты,
Екі құлағы тік шықты.
Ат үріккен жерінен,
Жігіт қорыққан жерінен шеттейді.
Құлан өз қағынан жерімейді. Қағынан жеріген құлан қаңғырып өлер. Құлан семірген жеріне жынын шашады. Түлкі жатарында жер таңдамайды. Биік таудың басына
Қиялап ұшып қыран да шығады,
Жер бауырлап, жылжып,
Жылан да шығады.
Еңбексіз ит жер,
Бейнетсіз бит жер.
Иттің жатқан жері - төсегі. Ит тойған жеріне. Құс жеткен жеріне қонады. Дауылпаз деген құс болады,
Дауысы жер жарады.
Жер _ ана, ел - бала. Жер - таусылмайтын қазына. Жер - ырыстың кіндігі,
Еңбек - ырыстың қазығы.
Жер тағдыры - ел тағдыры. Жер бауыры - жазық. Жері байдың елі бай. Ағаш жапырағымен,
Жер топырағымен сәнді.
Жер көңді жақсы көреді,
Ат жемді жақсы көреді.
Жерін қорлаған жерленбей қалады. Жер тойынбай ел тойынбайды. Ел құты - қария,
Жер құты - дария.
Жеріне қарай астығы. Жер отты болса, мал сүтті. Мақтаның анасы - жер,
Атасы - су.
Ормансыз жер жалаңаш,
Армансыз ер жалаңаш.
Құс қонбаған көл жетім,
Ел қонбаған жер жетім.
Ағын су өлмейді,
Асқар тау өлмейді,
Ай мен Күн өлмейді,
Қара Жер өлмейді.
Кеудесі түкті Жер-ана,
Құт дарыт та, жарылқа.
Жер қазына,
Су - алтын,
Мал - байлық.
Мал семіз болса, төл егіз,
Жер семіз болса, дән егіз.
Жерсіз ел тұл,
Елсіз жер тұл.
Қара жер қарыз арқаламайды. Ер елімен жақсы,
Жер кенімен жақсы.
Батыр туса - ел ырысы,
Жаңбыр жауса - жер ырысы.
Егілмеген жер жетім,
Елінен айырылған ер жетім.
Жер екеш жер де ауырады. Жер - қазына, су - гауһар. Жер құлағы жетеу. Алтын тағың болғанша,
Алақандай жерің болсын.
Жер зымыранса, дүние қараң. Күн - күйеу, жер - қалыңдық. Жер - жеті қат,
Аспан - алты қат.
Егесіз ел азар,
Иесіз жер тозар.
Ер күйігінен жер күйігі жаман. Бұлт ала, жер шала. Жел жеріне, жекен суына. Орман - жер сәулеті. Үркер жерге түспей жер қызбайды. Сулы жер құрақсыз болмас,
Таулы жер бұлақсыз болмас.
Күн шыққан соң,
Қуарған суды Күн жұтады,
Күн батқан соң,
Суарған суды Жер жұтады.
Су бір аққан жерінен мың ағар. Жер байдікі, су сайдікі. Жер - ел ырысы. Оты жоқ жер жетім,
Басшысы жоқ ел жетім,
Елінен ауған ер жетім,
Тыңдаусыз сөз жетім,
Жоқтаусыз қыз жетім.
Өзінің елін таныған ер,
Әрбір істің қамын жер.
Өзінің елін танымаған ер,
Намысын сатып, арын жер.
Көрмеген жер таныс болмас,
Көрінген жер алыс болмас.
Әр нәрсенің болжауы бар,
Ши жуандап қамыс болмас.
Жер құнары - саз. Жарлы кісі бай болса,
Көтін қоюға жер таппайды.
Бай кісі жарлы болса,
Бетін қоюға жер таппайды.