Естімеген елде көп,
Есек мінген сарт та көп.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — белгілі бір елде, аймақта көп нәрсе кездесуі мүмкін, тіпті қарапайым не оғаш көрінетін жағдайлар да болады деген ой. Астарлы мағынасы — адам өз көзімен көрмеген, естімеген нәрсеге бірден таңырқап, асығыс үкім шығармауы керек. Әр өңірдің, әр ортаның өз тіршілігі, өз ерекшелігі бар. Халық бұл сөз арқылы «білмегенге күлу оңай, түсінгенге сөз аз» дегенді аңғартады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «естімеген ел» — адамға жат, бейтаныс орта немесе бұрын кездеспеген жағдай. Ал «есек мінген сарт» тіркесі тарихи тұрғыдан бір дәуірдің тұрмыс-тіршілігін бейнелейтін образ ретінде алынған. Есек — қарапайым көлік, ал «сарт» — сауда-саттықпен айналысқан, отырықшы жұртты меңзейтін көне атау. Бұл образдар сырт көзге тосын көрінетін нәрселердің басқа ортада қалыпты болуы мүмкін екенін көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақалды адамдардың әдеті, киімі, тұрмыс салты немесе жұмыс тәсілі өзге болғанда қолдануға болады. Мысалы, ауылдан келген адам қаладағы кейбір дағдыға таңырқаса, «Естімеген елде көп» деп, оны түсіністікпен қабылдауға шақырады. Мақалдың тәрбиесі — әртүрлілікті құрметтеу, асығыс сынамау.
Esek mingen sart ta kóp.