Жетесізге сөз өтпейді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Жетесізге сөз өтпейді» деген мақал ақылсыз, түсінгісі келмейтін, өз дегенінен қайтпайтын адамға қанша айтсаң да өнеге сіңбейтінін білдіреді. Мұнда тура мағынада сөздің құлаққа жетуі айтылса, астарлы мағынада ақыл-кеңестің жүрекке қонбауы, тәрбиенің әсер етпеуі меңзеледі. Яғни адамда зерде, ой, қабылдау болмаса, дұрыс сөз де пайда бермейді.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «сөз» — жай дыбыс емес, ақыл, насихат, ескерту, өмірлік сабақтың символы. Ал «жетесіз» сөзі зердесі таяз, ойланбайтын, мәнін түсінбейтін адамды бейнелейді. Халық бұл жерде сөздің қадірін де, оны қабылдайтын адамның деңгейін де салыстырады. Яғни біреудің айтқаны дұрыс болса да, тыңдайтын көңіл мен сана болмаса, сөз босқа кетеді деген ой бар.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал қазір де өзекті. Мысалы, жұмыс орнында тәжірибелі маман жас қызметкерге қауіпсіздік ережесін бірнеше рет түсіндіреді, бірақ ол тыңдамай, қателік жібереді. Сонда адамдар «жетесізге сөз өтпейді» деп, ақылға көнбейтін адамның өз зиянын өзі тартатынын айтады. Бұл мақал адамды ойланып, тыңдай білуге шақырады.