Тіл туралы 90

Тіл - көңілдің кілті. Тіл тәтті, бауыр қатты.
Тіл қылыштан өткір. Тіл тиексіз. Тілде тиек жоқ, ауызда жиек жоқ. Тілмен тікен де алады. Тіл ерді қабірге салар,
Нарды қазанға салар.
Тілге шешен, іске мешел. Ашынғанның тілі ащы. Ашынған тілді, ашыққан ұры болады. Тіс - тілдің қамалы. Пілден тіл күшті. Піл көтермегенді тіл көтереді. Татуға - тіл, сұлуға - сұқ. Тексіздік - тілсіздіктен. Ең тәтті де - тіл,
Ең ащы да - тіл,
Ең жұмсақ та - тіл,
Ең, қатты да - тіл.
Қу тіл - қоңылтақ етік. Ер қазынасы - жүрген із.
Ел қазынасы - көне көз.
Тіл қазынасы - ескі сөз.
Басқа пәле - тілден. Қотыр қолдан, пәле тілден жұғады. Адам тілінен табады,
Сиыр мүйізінен табады.
Тіл - ақылдың өлшемі. Тіл буынсыз, ой түпсіз. Тілді ноқталасаң, басың сақталады. Жалақ кісі тілінен жазар,
Таз кісі қолынан жазар.
Тілмен бидай қуырады. Мал басынан байланады,
Адам тілінен байланады.
Ұзын шапан аяғыңа оралады,
Ұзын тіл мойныңа оралады.
Тілмен байланған қолмен шешілмейді. Он пәленің тоғызы - тілден. Тілмен түйілген тіспен шешілмейді. Өткір тіл - дарын,
Ұзын тіл - жауың.
Тілі қышыған жерден тиді. Жыланның уы тісінде,
Адамның уы тілінде.
Жыланның тілі айыр,
Жылан мінезді адамның сөзі айыр.
Бал тамған тілден у да тамады. Кінәлінің тілі қысқа. Сойыл жарасы бітер,
Тіл жарасы бітпес.
Сүңгінің жарасы бітер,
Тіл жарасы бітпес.
Айтсам, тілім күйеді,
Айтпасам, ділім күйеді.
Пенденің қарны тойса,
Тілінен ерік кетеді.
Сүйреңдеген қызыл тіл
Сүйгеніңнен айырар,
Не жауыңды қайырар.
Жер астында жатқанды
Қазбай қарап, тіл табар.
Шешілмеген шиені
Тырнақ шешпес, тіл шешер.
Ат жүйрігі айырады,
Тіл жүйрігі қайырады.
Қол жүйрігі асқа,
Тіл жүйрігі басқа.
Қызыл тіл - жанның мияты,
Абырой - ердің қуаты.
Ақын тілді, ат тұяқты келеді. Ақынның тілі қылыштан өткір,
Қылдан нәзік.
Ми ойлағанды тіл тындырады. Шешеннің тілі - шебердің бізі. Айтсаң, тілің күйеді,
Айтпасаң, дінің күйеді.
Бас кеспек болса да,
Тіл кеспек жоқ.
Жаман көлдің суы ащы,
Жаман адамның тілі ащы.
Некесіздің малы арам,
Тілсіздің дауы арам.
Ашуың келсе, қолыңды тарт,
Айтпас жерде тіліңді тарт.
Тура тілімді тыя алмаймын,
Туғаныма сыя алмаймын.
Тілімнен көрейін бе,
Мінімнен көрейін бе?
Бастың тазы жастықты былғар,
Тіл қотыры рулы елді былғар.
Сыйларға асың болмаса,
Сипарға тілің болсын.
Ішімдегінің бәрі тілімде,
Тілімдегінің бәрі түрімде.
Тіземнен сүріндірсең сүріндір,
Тек тілімнен сүріндірме.
Тілдің қадірін білмеген
Кімнің қадірін білмек.
Тіл дәмдіні ұнатар,
Көз әрліні ұнатар.
Тіл - қақпа баққан ашулы арыстан. Тілі бар халық - халық,
Тілі жоқ халық - балық.
Тіл - ұлттың жаны. Тіл - ойдың шындығы. Тіл - елшінің қылышы. Тіл - көңілдің тілмашы. Тіл - бұлбұл, сөз - бұлақ. Тіл сүйексіз, ерін жиексіз. Тілі бірді тілек,
Тілі басқаны жүрек қосады.
Татуға тіл, сұлуға көз тиеді. Адам көңілден азады,
Тілден жазады.
Тіліңді тый - тісің сынбайды. Көнектей басқа шүмектей тілің жау. Тіріде жанға тыным жоқ,
Қызыл тілде буын жоқ.
Жақсылық та, жамандық та тілден. Туған жер - тұғырың,
Туған тіл - Қыдырың.
Тілі екеудің ділі екеу. Тілін білмеген түбін білмейді. Тіл - сезімнің, ойдың жанды көрінісі. Тіл - бұлбұл,
Көңіл - бақша,
От - қорған.
Тілде сүйек жоқ. Тіл-аузым тасқа. Әдеп басы - тіл. Тіл қаруы - сөз. Тіл - әдеп басы.